Lo ngại sinh vật ngoại lai lấn át bản sáng kiến địa.

Thanh Tuyền

Đây là kết quả sau nhiều đợt điều gieo sát thực địa từ năm 2012 đến nay của nhóm các chuyên gia đầu ngành về sinh học, sinh thái, côn trùng, thủy sản, lâm học của hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam. Ông Mai hoá nhi, cục bảo tàng đa dạng sinh vật học cho biết kết quả điều tra tăng cường năng lực quản lý SVNL ở hai cấp quản lý Trung ương và địa phương cho thấy, cấp quản lý Trung ương nhận mặt khá tốt về SVNL, tuy nhiên, có khoảng 40% số cán bộ quản lý cấp Trung ương giải đáp sai, hoặc chưa nắm được nội dung quản lý SVNL theo quy định của luật Đa dạng sinh học.

Các loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại đã xuất hiện ở Việt Nam gồm động vật không xương sống: 3 loài, cá: 5 loài, chim – thú:1 loài, thực vật: 11 loài.

Tại Hà Nội, SVNL lan tràn tại nhiều khu vực, nhập cảng với số lượng lớn, nhưng do không được kiểm soát chặt, gây tác hại trong tự nhiên. Vẫn theo các nhà khoa học, cùng với việc làm giảm độ che phủ của rừng và đổi thay quần xã thực vật rừng như: cây mai dương, cây bạch đàn nâu, keo lá sim… SVNL còn tác động lên đa dạng sinh vật học: lấn át các loài bản địa, gây khó khăn cho công tác Bảo tồn thiên nhiên như cây mai dương.

Kết quả cho thấy có 134 loài cỏ dại ngoại lai, trong đó có 25 loài là SVNL xâm hại và con đường nhập cảng của chúng gồm: dòng nước, gió, bão hoặc các loài sinh vật chuyển di, di cư, việc chuyển vận tương hỗ, buôn bán thương mại các SVNL.

Theo GS. Theo đại diện cục Bảo tồn đa dạng sinh vật học, số lượng thực vật ngoại lai nhập vào Việt Nam khoảng 94 loài, trong đó có 42 loài xâm hại thuộc các họ thực vật gồm: thầu dầu; họ đậu; họ cúc; họ cói; họ hòa thảo; họ thông.

TS Phạm Văn Lầm, nguyên cán bộ cục Bảo vệ thực vật, gần đây, các nhà khoa học có nghiên cứu về thành phần loài thực vật ngoại lai xâm hại tại mười vườn quốc gia và khu Bảo tồn thiên nhiên. Ở cấp địa phương, nhiều cán bộ chưa nhận mặt được các loài SVNL xâm hại, đặc biệt, có khoảng hơn 90% số cán bộ nhận định cơ quan nơi họ đang công tác chưa đủ năng lực quản lý SVNL.

Thầu dầu là một trong số những thực vật ngoại lai Đến bất cứ khu hệ sinh thái nào, cũng phát hiện ra nhiều loài SVNL đang xâm hại, các loài đang được người dân nhân nuôi, kể cả các loài cỏ dại xâm hại cùng nhiều loài sinh vật mới được nhập khẩu vào nước ta theo con đường tiểu ngạch. Theo thống kê chưa đầy đủ, số các loài động vật thủy sinh ngoại lai đang ở Việt Nam có 48 loài.