Thanh Hảo (Theo New Yorker)
Quay sang các cuộc hòa đàm vốn đã bị trì hoãn suốt một năm qua, ông nhắc lại lập trường của mình rằng ông Assad phải ra đi. Tại một hội nghị mà các bài phát biểu được giới hạn trong vòng 50 phút, Tổng thống Obama đã diễn thuyết trong khoảng 40 phút, chen thông điệp trọng điểm của ông vào các bài học lịch sử về Liên Hợp Quốc - một sự bảo vệ chủ nghĩa biệt lệ Mỹ, và nâng cao những ngôn từ về Nelson Mandela.
Phải điều này có vẻ giống như chủ nghĩa thực dụng chủ nghĩa đã lỗi thời thì Obama không đi quá xa để xua tan ấn tượng đó. Giây phút cuốn hút nhất trong bài phát biểu là quyết đoán của Obama rằng ông đang náo nức trước những tuyên bố ôn hòa mới đây của Tổng thống Hassan Rouhani, và rằng ông kiên tâm cho ngoại giao một thời cơ để giải quyết bài toán hạt nhân.
Ở một chừng độ nào đó, ông đã thành công. Về Syria, ông nhắc tới việc chính quyền Assad nhận về các kho khí giới hóa học, vốn là bước đầu tiên trong kế hoạch của Tổng thống Nga Vladimir Putin, gắn kế hoạch này với lời kêu gọi về "một quyết nghị mạnh mẽ của Hội đồng Bảo an để xác minh chính quyền Assad giữ đúng các cam kết".
Nhưng sau quơ, đó vẫn là một bài phát biểu rõ ràng và quan trọng. Vậy triết lí Obama là gì? Trên cơ sở những gì ông phát biểu, thì triết lí ấy có vẻ là: Mỹ vẫn đấu cống hiến cho các giá trị của tự do và dân chủ, nhưng càng ngày càng miễn cưỡng là một nước bá chủ toàn cầu.
Về Trung Đông và Bắc Phi, Obama liệt kê ra 4 vấn đề đầu tiên: bảo vệ các đồng minh của Mỹ trước sự xâm lược bên ngoài; đảm bảo dòng chảy tự do của năng lượng, đặc biệt là dầu lửa; tiêu diệt các mạng lưới khủng bố đe dọa người Mỹ; và ngăn chặn sự phát triển - dùng khí giới hủy diệt hàng loạt.
"Khái niệm Syria có thể trở lại nguyên trạng trước chiến tranh là một sự mường tưởng", Obama bình luận song nói thêm rằng các quân thù của Assad cũng cần phải chấp thuận rằng "người Syria không đủ sức chịu đựng một sự sụp đổ của các thiết chế nhà nước, và rằng một sự dàn xếp chính trị là không thể đạt được nếu không giải quyết được nỗi lo sợ của người Alawite và các cộng đồng thiểu số khác".
Phe tân hủ lậu và người Israel có thể coi đây là một ý nghĩ huyền hoặc và mơ mòng. Sau đó thì đến vụ tiến công vũ khí hóa học ở Syria, và Tổng thống Obâm nói ông đã quyết định thực hiện một hành động quân sự, nhưng đã lùi lại và nắm bắt giải pháp ngoại giao do Nga chủ xướng.
Nguyên tắc phân loại của Obama cũng được thiết kế một cách rõ ràng để bào chữa cho hành động quân sự của Mỹ ở Syria và Iran. Cũng quan yếu không kém là sự thừa nhận của Obama rằng người Iran có một số bất bình chính đáng về sự can thiệp của Washington ở nước Cộng hòa Hồi giáo, trong đó "vai trò của Mỹ trong việc lật đổ chính phủ Iran thời Chiến tranh Lạnh".
Thêm vào đó, như những đàm đạo gần đây ở Mỹ về Syria cho thấy, mối hiểm đối với thế giới không phải là một nước Mỹ năng nổ lao vào vấn đề của các nước khác, hay tự đảm nhận mọi vấn đề trong khu vực.
Nhắc đến việc người Iran vây bắt các con tin Mỹ và dọa phá hủy Israel, Obama nhấn mạnh thêm: "Tôi không tin lịch sử gian lao này có thể được vượt qua chỉ trong một đêm - sự nghi là quá sâu sắc.
Trong khi đó, các vấn đề khác - đặc biệt là hậu quả bạo lực của Mùa Xuân Ảrập - trở nên nổi cộm, làm dấy lên dư luận rộng khắp về một sự suy giảm sức mạnh của nước Mỹ. Tinh thần được chỉ trích rằng, dưới quyền tổng chỉ huy của Obama, chính sách ngoại giao của Washington đôi khi lại chạy ngòng ngoèo hết từ cuộc khủng hoảng này sang cuộc khủng hoảng khác mà không có một mạch chung, ông chủ Nhà Trắng đã nồng nhiệt cung cấp lý do tổng thể cho các hành động của Mỹ.
Nhưng nói chung, Mỹ nghiêng mạnh về việc cữ một giải pháp ngoại giao. Tổng thống Obama khi phát biểu tại Liên Hợp Quốc. Ông đã làm điều đó khi phân biệt giữa "các ích then chốt" của Mỹ và các giá trị chính trị mà nước này đang cố gìn giữ. TIN BÀI can hệ: Thay vì phải giảng giải tại sao bom Mỹ nã xuống các đích ở Damascus thì ông Obama lại được hưởng một bầu không khí thân thiện để nói về các vậy ngoại giao đang được tiến hành nhằm giải quyết khủng hoảng Syria, đồng thời khuyến khích một cầm cố rưa rứa nhằm tìm câu đáp cho bài toán hạt nhân Iran.
Để bảo vệ các ích lợi cốt lõi của mình, chẳng hạn như nguồn cung năng lượng giá rẻ và đánh bại các nhóm khủng bố chống đối, Mỹ sẽ phải sử dụng mọi sức mạnh sẵn có, trong đó có hành động quân sự. Bốn năm sau đó, Guantanamo vẫn mở cửa, các cuộc thương thảo hạt nhân sa lầy, và sự tham gia của Mỹ trong vắt toàn cầu nhằm giải quyết tình trạng đổi thay khí hậu chừng như vẫn xa lắc.
Nhưng ngay cả ở trong các vấn đề này, ông cũng hăm hở chỉ ra rằng ngoại giao vẫn là một lựa chọn mà Mỹ ưa chuộng. Trong số những sáng kiến táo bạo mà Tổng thống Mỹ đề cập trong bài phát biểu khi đó gồm có: kết thúc chiến tranh ở Iraq, loại bỏ vũ khí hạt nhân trên thế giới, đóng cửa khám đường Vịnh Guantanamo, giải quyết tình trạng ấm nóng toàn cầu và tái gắn kết với liên hiệp Quốc.
Khái niệm đế quốc Mỹ có thể là một sự tuyên truyền có ích nhưng nó không được xác định bởi chính sách hiện tại hay công luận thời nay ở nước này. Nhưng Obama - đã lùi xa khỏi vách núi Syria - hình như kiên tâm làm sống lại câu châm ngôn của Churchill: "Đấu tranh ôn hòa luôn tốt hơn là gây chiến" và vì sao không? Nếu ông thực hiện được những cam kết với Syria về khí giới hóa học và với Iran về chương trình hạt nhân thì Obama sẽ đạt được nhiều thành công lớn.
Mà nguy hiểm của thế giới là nước Mỹ - sau một thập niên chiến tranh, đang phải đau đầu với các vấn đề trong nước, và biết rõ sự thù địch về ràng buộc của Mỹ trong khu vực đang tăng cao khắp thế giới Hồi giáo - có thể lùi xa, tạo ra một khoảng trống lãnh đạo mà không một nước nào sẵn sàng lấp đầy. Trong cố gắng bảo vệ các ích lợi cốt lõi này, Obama nói: "Mỹ sẵn sàng dùng mọi yếu tố sức mạnh của mình, bao gồm sức mạnh quân sự".
Vào tháng 9/2009, trong lần xuất hiện trước tiên trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, Obama cam kết "hành động mạnh dạn và mang tính tập thể nhân danh công lý và sự thịnh vượng cả ở trong và ngoài nước". Đã đến lúc Obama đặt ra một số điểm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét