N và K
Trên thực tế việc nợ BHXH, BHYT càng ngày càng gia tăng với những “biến thể” khó xác định và hệ lụy của nó là hàng trăm, hàng nghìn người lao động không được hưởng lợi quyền chính đáng của mình về BHXH, BHYT, BH thất nghiệp. Đồng quan điểm, ông Đặng Như Lợi cho rằng, trên thực tiễn, các loại phụ cấp doanh nghiệp trả cho người lao động về bản chất đều là phí tiền lương và phải được tính vào tổn phí đầu vào của sinh sản, cộng vào giá thành sản phẩm.
N cũng đã có một công việc khác và được đóng BHXH đầy đủ. Nhưng chỉ đến lúc này chị mới biết mình chẳng hề có sổ bảo hiểm. N, trưởng phòng sản xuất của một công ty truyền thông, chị gắn bó với công ty này được 5 năm, nhưng rồi công ty làm ăn sa sút, nợ lương viên chức đến cả năm nên đành chấp nhận “bỏ của chạy lấy người”, chỉ mong sao lấy được quyển sổ BHXH để khi đi xin việc ở cơ quan khác không bị thiệt thòi chế độ.
“Đây là một thực tiễn mà gần như đa số doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp thâm dụng cần lao đều vi phạm, người cần lao và cả cơ quan quản lý đều biết”, ông Lợi nhận xét. Lách luật giảm đóng BHXH Cùng với tình trạng trốn đóng BHXH thì một vấn đề “nan giải” khác cũng liên can trực tiếp đến lợi quyền của người lao động đang bị các doanh nghiệp lợi dụng, đó là tình trạng doanh nghiệp lách luật để giảm bớt mức đóng BHXH.
H làm việc tại một doanh nghiệp nhỏ, mặc dầu doanh nghiệp này hiện đang kinh doanh tốt nhưng vẫn chậm lương nhiều tháng nên chị bức xúc xin chuyển sang một công ty khác.
Như trường hợp chị Nguyễn H. “Chính bởi vậy, dù cơ quan quản lý đều biết, nhưng rất khó xử lý bởi nếu chiểu theo luật, doanh nghiệp hoàn toàn không vi phạm” - Thứ trưởng Phạm Minh Huân cho biết - để giảm bớt tình trạng này, người lao động khi ký kết giao kèo cần lao phải chặt chịa trong thỏa thuận lương lậu.
Mặc dầu, phần lớn người cần lao đã thực hiện bổn phận đầy đủ, nhưng phía dùng lao động lại lạm dụng tiền đóng bảo hiểm của người cần lao để đầu tư cho việc khác.
Hằng ngày trên các dụng cụ truyền thông vẫn xa xả nói đến việc trốn BHXH của doanh nghiệp, rằng người lao động phải biết cách chống chọi đòi quyền lợi BHXH cho mình, ai cũng biết vậy, nhưng thực tế là người cần lao ở doanh nghiệp không có cách nào biết được rằng đơn vị mình có đóng bảo hiểm hay không, nếu đơn vị cố tình giấu.
Biện pháp ngăn chặn nữa, theo Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề từng lớp của Quốc hội Bùi Sỹ Lợi, đó là phải sớm sửa đổi luật BHXH, làm sao để tính mức đóng BHXH tấm của doanh nghiệp dựa trên tổng mức chi trả của doanh nghiệp cho mỗi lao động, thay vì chỉ dựa vào mức lương trên giao kèo.
Sau khi nghỉ việc ở công ty truyền thông, H. Bặt vô âm tín. “Bởi thực tại Việt Nam vẫn đang lôi cuốn đầu tư bằng lợi thế phí tổn cần lao rẻ, nếu làm quyết liệt, lợi thế này có thể bị ảnh hưởng” ông Đặng Như Lợi nhận xét.
Lý giải về thực trạng này, Thứ trưởng Bộ cần lao - Thương binh và tầng lớp Phạm Minh Huân cho biết, hiện số tiền BHXH mà doanh nghiệp phải đóng được tính trên mức lương hướng ghi trong giao kèo cần lao ký giữa doanh nghiệp và người cần lao.
Do áp lực cần việc làm, dù đa phần lao động đều biết như vậy mức đóng BHXH sẽ thấp, ảnh hưởng đến các lợi quyền của mình nhưng vẫn phải chấp thuận. H. Tuy nhiên, khi ký hiệp đồng, doanh nghiệp đều thỏa thuận với người lao động sẽ hạ mức lương lậu trong hợp đồng xuống mức tối thiểu (chỉ cao hơn khoảng 10% so với lương tối thiểu để tránh vi phạm Bộ luật cần lao) và bù thu nhập cho nhân công bằng các loại phụ cấp khác như phụ cấp cần cù, phụ cấp ăn trưa, phụ cấp xăng xe.
Chỉ khi xin nghỉ việc mới biết mình không có BHXH Không ít người cần lao chỉ khi xin nghỉ ở một doanh nghiệp mới té ngửa ra rằng, mặc dầu hằng tháng mình vẫn bị trừ các loại bảo hiểm nhưng đến khi nghỉ việc thì lại không hề có sổ bảo hiểm và chẳng có bất kỳ một chế độ nào dành cho mình. Một thực tiễn khác là cơ quan chức năng vẫn rất thiếu kiên quyết và hình phạt đối với “tội bất tín” này hẳn chưa đủ sức răn đe.
Như vậy, hoài BHXH ép phải được tính trên tổng mức thu nhập thay vì trên mức lương hướng của hợp đồng, doanh nghiệp sẽ “hết cửa” để lách luật. Tuy nhiên, một phần do khi ký hiệp đồng lao động, chị đã không để tâm nhiều đến việc này, cứ nghĩ rằng đó là điều tất nhiên; mặt khác, chị cũng chẳng biết phải làm thế nào để đòi lại số tiền mà hằng tháng chị vẫn đóng, cho rằng có kiện cũng chỉ là “kiện của khoai”.
Khi xin nghỉ việc thì chị mới biết, mình không có sổ bảo hiểm, dù rằng suốt thời kì làm ở đây vẫn đều đặn bị trích lương để đóng BHXH. Ông Đặng Như Lợi, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề từng lớp của Quốc hội cho biết: Để giảm bớt mức đóng BHXH của người cần lao, doanh nghiệp đã lách luật khi tách lương thành nhiều khoản phụ cấp khác nhằm giảm mức lương trên giao kèo với người cần lao, đồng nghĩa với việc giảm uổng đóng BHXH buộc cho người cần lao.
Đến nay đầy rẫy doanh nghiệp trốn đóng BHXH cho người cần lao kiểu này vẫn “vô tư”, không bị pháp luật xử lý nhờ những người nhẹ dạ và cam chịu như chị H.
Tuy rất bức xúc nhưng do mối quan hệ người thân nên chị cũng “không tiện” kiện cáo bởi họ vẫn hứa là sẽ trả lại chị số lương lậu còn nợ, nhưng rồi mấy năm chờ vẫn.
Mức đóng BHXH thấp dẫn tới các chế độ bảo hiểm như ốm đau, thai sản cũng như mức lương hưu trong ngày mai sẽ thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi quyền của người cần lao. Diệu Thuần. Đây chỉ là hai trong nhiều trường hợp người cần lao “com cóp cho cọp nó xơi”. Bên cạnh đó, phải nâng cao trách nhiệm của các tổ chức công đoàn khi xây dựng thỏa ước cần lao tập thể nhằm bảo vệ tốt hơn lợi quyền của lao động.
Ngành may mặc là ngành sử dụng nhiều lao động, việc bảo đảm chế độ BHXH là rất quan trọng, đặc biệt với các cần lao nữ Hay trường hợp của chị Hoàng K.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét